LITOMĚŘICE (LTM) STRUČNĚ, 15 LITOMĚŘICKYCH „NAJ”

  • Centrum info tur, podcienia dzisiejszego Ratusza, domu Kalich
  • Wieża Kalich, widok na miasto
  • Podziemia miasta, ekspozycja „Dul Richard v promenach casu”. Dla nas niedostępna – nie ten sezon… Tylko w porze letniej
  • Dom U cerneho orla. 1. poł. 16.w, jeden z najcenniejszych ren. domów w mieście
  • Dalsza dominanta Rynku – kośc Wszystkich Świętych
  • Ren gmach Muzeum regionalnego. Ekspozycja historii regionu od prawieków po współczesność
  • Kośc Zwiastowania NMP (O. Broggio 1701 – 31), jedna z najcenniejszych pamiątek baroku Ltm.
  • Goticke dvojce (1. poł 15. w). Najstarszy dom mieszczański w Ltm
  • Mury miejskie im. Jose Rizala. W przeszłości (od 1513 r.) tworzyły część zewnętrznego łańcucha obronnego. W murze popiersie filipińskiego bohatera narodowego. Z tego miejsca również piękny widok na Pl. Katedralny
  • Dom / mieszkanie K H Machy, w którym żył w l. 1835-36
  • Rezydencja biskupia, dostępna nigdy, ale ładnie ją widać z…
  • … wieży katedry Św. Szczepana. Niedaleko od niej…
  • … kośc Św. Vaclava, obok niego…
  • … Północnoczeska Galeria Sztuki Użytkowej
  • Dom pod Pięcioma Pannami. Rynek. Najpiękniejsza zachowana barokowa fasada w Ltm
  • Galeria lalek i pacynek w wieży b. jezuickiego obserwatorium astronomicznego. Wieża w przeszłości była też elementem miejskich fortyfikacji Znajduje się w pobliżu…
  • Parku im. Vaclava Havla, gdzie również jest popiersie b. prezydenta CR. Bardzo blisko stąd do…
  • … Litoměřického hradu, budowli z 13. w. W nim ekspozycja czeskiego winiarstwa. Tak jak hrad oraz wieża jezuickiego obserwatorium, elementem obronnym była budowla, gdzie dziś znajduje się…
  • …Ręczna wytwórnia papieru.
  • Mostna hora – pomnik / popiersie K H Machy
  • Radobýl. Wzgórze powulkaniczne, m.in. z widokiem na zbieg Łaby i Ohře. Niedaleko ujścia Ohři jest miejscowość Terezin – twierdza, podczas II wojny miejsce kaźni. Temat na osobną wycieczkę.

15 LITOMĚŘICKYCH „NAJ”

  1.  Największa podziemna fabryka w CR, działająca podczas II wojny – Dul Richard
  2. Największy kielich w Europie środkowej: 300 hl vina, 20 m wys, 4 m średnicy
  3. Najbardziej czczony obrońca Filipin w Europie: Ferdinand Blumenritt (1853 – 1913). Bojownik przeciw kolonializmowi, jeden z najw europejskich bohaterów walk o niepodległość Filipin
  4. Najlepszy (wg niem publiczności) czeski komik TV – Felix Holzmann (Rynek 125/25)
  5. Najstarsze zdanie w jęz czeskim. Kapituła Litomericka 1057. Najst zachowany pisany w jęz czeskim dokument:

Pavel dal jest Ploskovicích zem´u

Vlach dal jest Dolás zem´u bogu

i sv´atému Ščepánu se dvěma

dušníkoma, Bogučeja a Sedlatu

„ Pavel daroval pudu v Ploskovicich a Vlah dal Bohu a Sv Stepanu pudu v Dolankach vcetne dvou poddanych Boguceja a Sedlaty”

6. Najst świadectwa o istnieniu winnic w Czechach:

Rok 875, Svatopluk (ks moravsky) darował beczkę wina swojemu koledze z Czech – Bořivojovi

Rok 1057. 1 wzmianka o winnicach w Ltm

7. Najwybitniejszy kompozytor muzyki filmowej w dziejach kinematografii niemieckiej. Anton Profes (1896 Ltm – 1976). Filmy: Der weisse traum (1943); trylogia o Sissi Habsburg (austr.) (1955 – 57). Do muz Profesa komponowali utwory również Beatlesi.

8. Najw ryba złowiona na ziemiach czeskich. 3 m. dług; 1 m szer. Złowiona w Łabie w 1577 roku. Nie był to sum wbrew pozorom, ale jesiotr wielki. Dopłynąl tu z Morza Północnego, gatunek wyginął

9. Pierwszy jacht club na ziemiach czeskich i pierwszy w dorzeczu Łaby. Założony przez spółkę „Mumpitz” w 1892 r.

10. Pierwszy basen kąpielowy czeskim dorzeczu Łaby. Ltm basen wojskowy, zbud w 1812 r.

11. Najpopularniejszy przestępca w historii kryminalistyki w Czechach. Vaclav Babinsky (1796 – 1879) Używał m.in. pseudonimów: Wenz z Pokratic, Josef Schmidt, Franz Mally, Anton Müller. Więziony był  baszcie Baba w Ltm.

12. Najromantyczniejszy baśniopisarz w dziejach lit czeskiej. K H Macha. Jego pogrzeb odbył się w dzień planowanego ślubu.

13. Pierwsza elektrownia geotermalna w Europie środkowej (bud od 2004, koniec bud w 2020 r.). Ciepło będzie czerpane z głębokości 5 km. Elektrownia znajduje się koło b. koszarów im. Jiriho z Podebrad.

14. Najchętniej odwiedzany ogród w powojennej Czechosłowacji. 1969 – państwowa wystawa producentów wina, owoców, warzyw, chmielu i kwiatów.

15. Najzacieklejszy bój o piwo w dziejach Czech. W Pradze 1860 (1859) r., spór między miłośnikami zlataveho moku z Ltm i Plzne. Skutkiem tego sporu było powstanie grupy Schlaraffia.

Schlaraffia – stowarzyszenie osób zainteresowanych spotkaniami przy stole knajpianym. Założycielami byli: dyrektor niemickiego teatru w Pradze Franz Thomé i Albert Eilers – baryton w tym teatrze śpiewając. Założycielami byli i inni niemieccy aktorzy i przedstawiciele niemieckiego establish-mętu. Byli tu również żydowscy handlarze,skupieni w grupie miłośników sztuki użytkowej i zabytków kultury Arkadia.

Schlaraffia nie ma nic wspólnego z masonerią czy grupą Rotary International (Rotary jest stowarzyszeniem przedsiębiorców i ludzi różnych zawodów z całego świata, które świadczy pomoc humanitarną, promuje wysokie normy etyczne, etc, itd…) Celem Schlaraffi jest promocja humoru i wszelkiej zabawy. Członkowie Schlaraffi są charakterystyczni swoimi pstrymi wdziankami, jak podczas karnawału. Symbol Schlaraffi – puchacz, symbol mądrości. 

Schlaraffia ma (miała) wiele oddziałów w Czechach, m.in. w Jablonci nad Nisou. Tu dla stowarzyszenia zbudowano nawet oddzielną siedzibę, która oficjalnie należała do firmy Zimmer & Schmidt. Architekt i budowniczy – Emilian Herbig (1922 – 23). Dziś w gmachu mieści się Muzeum Szkła i Biżuterii, gdzie m.in. wystawiony jest najdłuższy naszyjnik na świecie (220 m.). Siedziba Muzeum to dziś jedyna budowla Schlarafii w Europie.

Niemiecki jest językiem Schlaraffii, ale posiada on wiele neologizmów. Mówi się więc o schlaraffskiej niemczyźnie, chociaż Schlaraffowie mówią nań „Schlaraffska łacina” .

Przykłady:
sippen — spotykać się
Atzung und Labung – jedzenie i picie
Benzinross – samochód (dosł. Koń benzynowy)
Benzinelefant – autobus (dosł. Słoń benz.)
Burgschreck – teściowa (dosł. Postrach zamków)
Burgwonne – przyjaciółka (dosł. Rozkosz zamków)
Clavicimbel n. − fortepian
Zinkenmeister – fortepianista

Ambt urząd (zamiast Amt),
Reych ‘rzesza’ (zamiast Reich),
Kantzler ‚kanclerz’ (zamiast Kanzler),
Zeyttung ‚gazeta’ (zamiast Zeitung).

Miesiące:

Eismond – I (dosł. Miesiąc lodu)
Hornung – II (dosł. Miesiąc gry na rugu)
Lenzmond – III (dosł. miesiąc wiosny)
Ostermond – IV (dosł. Miesiąc Wielkanocy)
Wonnemond – V (dosł. Miesiąc rozkoszy)
Brachmond – VI (dosł. Miesiąc ugoru)
Heumond – VII (dosł. miesiąc siana)
Erntemond – VIII (dosł. Miesiąc żniw)
Herbstmond – IX (dosł. Miesiąc jesieni)
Lethemond – X (dosł. miesiąc wina)
Windmond – XI (dosł. Miesiąc wiatrów)
Christmond – XII (dosł. Miesiąc Bożego Narodzenia)

Najważniejszym słowem Schlaraffi jest „lulu” (z akcentem na drugą sylabę). Oznacza pozdrowienie, zgodę, pochwałę