ROK 2017

SEZON TRWA

… DLATEGO NIEUSTANNIE ZAPRASZAM NA WYCIECZKI: POGRANICZE POLSKO CZESKO NIEMIECKIE, DO ZAMKU KSIĄŻ,

ZAPRASZAM TEŻ NA WYCIECZKI ROWEROWE, PO OKOLICY WAŁBRZYCHA I DO CZECH…

…ORAZ DO WSPÓŁPRACY WSZYSTKICH ZAINTERESOWANYCH: FIRMY, INSTYTUCJE, SZKOŁY, RODZINY Z DZIEĆMI.

DSC_0364DSCN8377IMG_9834DSC_0105

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

LITOMĚŘICE – OGRÓD CZECH U CZESKIEJ BRAMY

21-22 października byliśmy na kolejnej z cyklu wycieczce, o czym nieco tutaj

A tu – nieco o historii tego pięknego miasteczka.

Najstarsze ślady słowiańskiego osadnictwa w okolicy Litoměřic pochodzą z 6. wieku (pagórek nad Łabą z grodziskiem). Plemię Liutomerziców miało tu swą książęcą siedzibę od wieku 8 do 10, później okolicą zaczęli zarządzać Przemyślidzi. W poł. 11 w. Spytihněv II założył tu kapitułę z bazyliką św. Szczepana, później przebudowaną na rezydencję biskupią.

Spontaniczne osadnictwo rozwijające się u wzgórza zamkowego, w 1. poł. 13 w. ujęto w ramy miasta, założonego wówczas na prawie magdeburskim i osiedlili się tu przybysze z Niemiec. Z lat 60 13. wieku pochodzi wzmianka o murach miejskich. Stał przy nich kościół pw. Wszystkich Świętych. Przy drodze do przystani – kościół NMP, a w osadzie Zásada – kośc. Św. Wojciecha. W zachodniej cz. miasta powstał klasztor Dominikanów, we wschodniej – Minorytów. W 14 wieku rozwijającemu się miastu Karol IV darował Radobýl – wzgórze, wkrótce potem winniczne. Miasto rozwijało się na pn, wsch i pd., w latach 1360 – 80 zyskało nowe mury obronne (na pocz. 16 w. przybył jeszcze zewn mur obwodowy). Przez mury przebito 4 bramy: Długą (wsch), Michalską (zach), Nową (pn), Mostecką (pd). W pobliżu kośc parafialnego powstał Nowy ratusz.

W czasach husyckich miasto było przeciw nim, zwolennicy husytyzmu w 1420 roku zostali utopieni w Łabie ale rok później wskutek oblężenia przez wojska Jana Žižky, Litoměřice stanęły po stronie husytów i przyłączyły się do tzw praskiego związku miast. Mimo to prawa swe zachowało, nadto potwierdzone przez ces. Zygmunta Luksemburskiego. Po ustaniu husyckich burz zaczął się rozwój miasta; powstawały późnogot domy z podcieniami (Rynek 4,9,24,41)

Renesans pozostawił po sobie gmach Nowego ratusza  (1537 r.) oraz szereg domów z podcieniami i dekoracją sgraffitową. Najb znany to Mrazovský Dům, od charakterystycznego zwieńczenia nazywany Kalich.

Kontrreformacja po Białej Górze (1620 r.) sprowadziła do Litoměřic Jezuitów (1631) i Kapucynów (1635), dla których w 1649 r. wybud kośc Św. Ludwika i klasztor.

Od poł 17 w. w Litoměřicích działał Giovanni Broggio oraz Domenico Orsi. Ten drugi dokończył budowę katedry św Szczepana i rozbud biskupią rezydencję. Broggio: kapl. Św Jana Chrzciciela i św Rocha oraz kolumna NMP w Rynku. Dopracował również plany przebudowy kośc św Wojciecha, które zrealizował jego syn – Ottavio Broggio (1703). Również jego autorstwa są inne budowle: dom  (Rynek 36) gdzie mieszkał i kośc św Vaclava. Panoramę miasta uzupełnił kościołem Zwiastowania NMP (dla Jezuitów). Autorstwa O Broggia są liczne kamienice barokowe, przebud kośc św Jakuba na pl. Dominikańskim. Artysta zasłużył się też przy przebud kośc Wszystkich Św.

Klasztor Dominikanów założony w 13 wieku zlikwidowany został w czasie reform Józefa II, w 1788 r. założono w nim archiwum. Znajduje się tu mapa autorstwa Mikuláše Klaudiána. Jest to najst (1518 r.) drukowana mapa Czech. W archiwum jest też akt erekcyjny kapituły litomierzyckiej z 1057 roku – najst w ogóle dokument w którym Litoměřice są wzmiankowane.

W okresie czeskiego odrodzenia narodowego  Litoměřice były jednym z jego ośrodków. Ale i wcześniej: Pavel Stransky (1608 – 27), autor dzieła Respublica Bohemica. W l 1799 – 1815 w tut gimnazjum wykładał językoznawca Josef Jungmann. W  Litoměřicích ostatnie tygodnie swego życia spędził K H Macha (1810 – 6.5.1836).

Ślady architektury 19 wiecznej to przede wszystkim gmach teatru (Josef Gaube, 1822) i wieża katedry św Szczepana (neorenesansowa, stylizowana na włoską campanillę 1883 – 89).

Litoměřice to dawne tzw. miasto królewskie, przez co bogate tym bardziej że miało dobre położenie (jak wyżej), również się rozchodzi o położenie u zbiegu szlaków komunikacyjnych –  Łaby i Ohři, co sprzyjało handlowi. Ale również ściągało tu wielu rzezimieszków, nicponi, urwipołciów, awanturników, drani, hulaków i zabijaków. Do najb. znanych należał  Václav Babinský (1796 – 1879) – był jednym z najbardziej znanych czeskich przestępców. Używał m.in. pseudonimów: Wenz z Pokratic, Josef Schmidt, Franz Mally, Anton Müller. W baszcie Baba w Ltm był więziony

Śladem bogactwa są liczne gotyckie, renesansowe i barokowe domy, pamiętające czasy świetności miasteczka. Bodaj najbardziej znany jest gmach obecnego ratusza, tzw. Dům Kalich. Nazwa od charakterystycznej wieży – znaku winiarskiej aktywności w okolicy ale i odwołanie do kielicha – symbolu husytów. Dawniej w wieży obradowano i potajemnie popijano vinko. Rajcy miejscy na dowód swojej obecności w Kalichu, wywieszali z okien chorągwie ze swoimi herbami. Którego nie było, przechodnie od razu widzieli; później niesolidny rajca miał kłopoty. Na wieży siedziało się tak długo aż się nie dogadano w ważnych dla miasta sprawach.

Co na ziemi, to i pod nią. Podziemia Litoměřic, niekiedy trzypoziomowe. Służyły mieszczanom do składowania soli, zboża i wina. Aby nie było trzeba nosić wszystkiego do piwnic po schodach, budowano tzw. šouple – długie i strome pochylnie, którymi z poziomu ulic i z powrotem transportowano zmagazynowane rzeczy. Stopniowo piwnice sąsiednich domów były łączone w jeden system. Ostatecznie osiągnął on ok. 20 km długości. Do dziś zachowały się 3 km.

powrót do strony głównej